chuồn chuồn đạp nước

chuồn chuồn đạp nước
Nguyễn Ngọc Tư

Nhỏ con tham gia một gameshow, cha là người trợ giúp. Câu hỏi như sau, người ta hay nói chuồn chuồn đạp nước, vậy câu ấy mô tả trạng thái nào của chuồn chuồn? a. đẻ trứng; b. tìm kiếm bạn tình; c. đói; d. sắp chết.
Ba mươi giây bắt đầu. Cha nói, b là trúng phóc. Nhỏ con hỏi vặn vẹo, chắc hôn nghen. Cha hơi tự ái, chắc chắn trăm phần trăm. Cha biết đoạn trò chuyện này sẽ được phát trên truyền hình toàn quốc, nếu không dằn mặt nó thêm vài câu nữa. Nhỏ con trên trường quay ngần ngừ, nó nhờ thêm một quyền trợ giúp, lần này họ lọc lại chỉ còn hai phương án, nhỏ con hú vía, b và d bị xóa trắng. Nhỏ con chọn a, nó lý luận với ông dẫn chương trình, chắc lúc đói chuồn chuồn không còn sức để đi đạp nước đâu. Nhờ kiểu suy luận cùn đó mà những câu hỏi sau nữa nó tự tin để vượt qua, cầm tấm sec mười lăm triệu mừng quýnh vẫy tay chào khán giả.

Đó là một ngày tháng chín gió giành ngọn dữ dội. Nam chưa đi mà chướng đã tới thổi cheo heo. Hai cha con rời trường quay, ở bãi đậu xe, nhỏ con nói, phải con nghe lời cha là tiêu tùng rồi. Cha ậm ừ chống chế, lúc đó quýnh quá mà. Trên đường về nhà gặp lúc triều cường, cha phải chạy vòng qua ngã khác để tránh con đường bị ngập nước, nhưng ở vòng xuyến cha lại quẹo phải, nên lạc đi xa. Nhỏ con muốn mau về nhà để mừng tưng bừng với mẹ nên kêu lên, cha đi đường này chi cho xa vậy? Cha thắng nhủi đầu xe, dục dặc, lâu nay chạy lộn đường hoài, bộ không biết sao mà còn hỏi tới hỏi lui?

Nhỏ con chưng hửng không hiểu vì sao cha quạu bất tử. Nhưng nó đang ngây ngất với món tiền thưởng nên không để bụng buồn lâu. Cha nghe nhỏ con im re đằng sau, cũng cụt hứng, lặng lẽ chạy miết. Hồi lâu nghe nhỏ con lại khều khều bên hông, cha mới hay mình đã chạy qua khỏi nhà. Tẻn tò quay lại, nhìn hai mẹ con họ nhảy cà tưng dưới cánh cổng chấp chới những bông huỳnh anh, cha hoàn hồn, nếu chẳng may chiếc xe bị ngập bugi tắt máy giữa chừng, không biết mình có xô ngang bỏ lại bên đường sau khi đá vô chiếc xe mấy cái.

Bữa cơm tối đó cha ăn một cách gượng gạo. Gắp cho nhỏ con cái đùi gà hấp rau răm, mẹ nói mẹ phải đi mấy cái chợ mới mua được gà thả vườn, cha mới nhận ra trên mâm có thịt gà. Một cơn khó chịu nào đó đầy ứ trong cổ họng cha, vợ không gắp cái đùi gà còn lại cho mình, chuyện này chắc có liên quan tới vụ chuồn chuồn đạp nước mà nhỏ con kể lúc chiều. Khi đó mẹ đã cười ngặt nghẽo, vậy mà ba mầy toàn viết văn dạy đời thiên hạ. Cha chép miệng, con người là con người, cũng có lúc lẫn lộn, em cũng mang dép lộn hoài đó.

Nhưng cha biết mang dép lộn không thể xếp chung với chuyện chuồn chuồn đạp nước. Cha nghi ngờ đáp án của chương trình, ngay trong khoảnh khắc ở trường quay và khi nằm trên ghế bố trong phòng, cha thấy hình ảnh con chuồn chuồn đang vào độ tuổi yêu, khao khát bạn tình, cô đơn soi bóng mình trên sóng nước là quá chừng có lý. Cha vùng dậy, chui xuống gầm sàn lục tìm cuốn sách Thế giới loài vật mà tháng trước dọn dẹp cơ quan cha quẳng về nhà. Cuốn sách mất tăm. Chỉ có một đống rác, cha cằn nhằn, nhà có hai người phụ nữ mà dơ như vầy, thiệt hết chịu nỗi.

Cha mặc quần áo xách xe đi, mẹ cầm cây chổi nhìn theo cái lưng dài thượt của cha tự hỏi tại sao chỉ vài tấm giấy báo mà mặt mày cha nghiêm trọng vậy. Chạy mông mênh, cha vẫn không biết mình đang đi đâu. Rút điện thoại gọi cho ông bạn, rủ ra quán văn nghệ, câu đầu tiên khi bạn kéo ghế ngồi là:

- Chuồn chuồn đạp nước là nó đẻ hả mậy?

Ông bạn gật đầu cái rụp, không mảy may suy nghĩ như đó là chuyện đương nhiên mặt trời mọc ở đằng Đông.

- Ừ, bộ mầy chưa biết hả?

Cha muốn bỏ về. Ông bạn này làm thơ, dân làm thơ ngu ngơ trên trời với mây gió, vậy mà ông biết chuyện sinh đẻ của chuồn chuồn. Còn cha thì không. Cái ý nghĩ đó làm cha buồn nẫu nê, bia ngon bao đời nay bỗng dưng đắng đót. Ông bạn nghe kể lại chuyện ở trường quay, ông cố làm ra vẻ mặt nghiêm túc để nén cười, để nói một câu nghiêm túc:

- Thôi bỏ qua mầy ơi, đâu phải cái gì người ta cũng biết hết.

- Ừ, nhưng không biết vụ này thì mất mặt quá, mậy.

Ông bạn nhà thơ cười ha ha:

- Quan trọng là người ta trong mắt mình như thế nào. Tao thấy mầy cứ mệt mỏi vì chuyện mình như thế nào trong mắt người ta.

Nhưng đây không phải là người ta, đây là vợ và con mình, cha nghĩ vậy nhưng không còn sức để cãi. Cha về nhà và ngủ một giấc với hy vọng, khi thức dậy cha quên cơn ác mộng mang tên con chuồn chuồn này, thức dậy với một bình minh khác.

Và đó thực sự là một bình minh khác. Lúc cha bước ra khỏi phòng với cái đầu nhức bưng thì con gái cũng dắt xe đạp tới trường, con gái mặc cái áo dây mới mua bằng tiền thưởng, cha ứa gan với cái khoảng vai trần nhỏ nhắn của đứa con gái mười chín tuổi. Cha định cằn nhằn thì những con chuồn chuồn bỗng chao liệng, khiến cha nghẹn ứ. Cha hình dung nhỏ con sẽ trả lời như vầy, áo kiểu này bây giờ là mốt đó, con thấy cha không biết gì hết, chuồn chuồn đạp nước còn không biết thì biết gì. Hoặc vả con nhỏ sẽ không nói, nhưng ánh mắt nó nói trong lúc quay lại thay áo khác. Cha sợ điều đó, cha đứng trong phòng tắm và ngậm bàn chải rất lâu, đờ đẫn đến nỗi nuốt hết mớ bọt kem đánh răng trong miệng. Mẹ nói vói vào, Duyên Anh tính mua dàn vi tính mới cho anh, chớ máy cũ chập chờn có ngày bản thảo mất hết. Cha ỉu xìu, thôi, xài máy đó quen rồi, máy lạ mất hứng viết. Mẹ gạn hỏi, giọng gì nghe như chết rồi vậy, anh có bị sao không?

Không, cha không bị sao hết, không có vết xước nào dù tối qua trong trạng thái mụ mị trở về nhà. Bữa nhậu thằng bạn trả tiền. Cha không mất gì nhưng thấy mất gì đó. Cha tới cơ quan và bỗng cảm thấy hụt chân như những bậc thang biến đâu rồi. Anh tài xế bước vượt lên, cười hỏi, bữa qua nhậu dữ lắm sao mà sáng nay thấy anh lờ đờ vậy? Cha lượng sượng ờ ờ. Một tháng sau, khi cái gameshow có nhỏ con thi được phát sóng trên truyền hình, anh lái xe sẽ kín đáo cười với cô thủ quỹ ế chồng khi thoáng bóng cha qua cửa, thấy tướng vậy mà cũng dở òm. Hàng trăm triệu dân trên đất nước này sẽ biết người viết ra những trang văn đầy góc cạnh nóng bỏng, thấu đáo mọi sự được mất, triết lý xâu xa, là một người mất căn bản trầm trọng về… chuồn chuồn.

Buổi chiều lại, cha không vào cơ quan, cha chạy xe về quê. Cha ngồi trong khoảng vườn đượm nắng chiều, nơi cha vẫn thường về khi mệt mỏi hay căng thẳng, tuyệt vọng, nhìn chuồn chuồn đậu trên đám chà trong ao, cào cào búng trên những bụi cỏ ống, mấy con ong ve vãn bông đậu bắp. Bây giờ thì cha nhìn đăm đắm nấm mộ của bà nội, cha rầu rĩ, phải má không chết sớm thì chắc mình đã biết vụ chuồn chuồn đạp nước rồi. Thành ngữ được lưu truyền trên môi những bà già quê mà.

Cha ở với đám chuồn chuồn cào cào ong mật suốt cả cơn nắng tắt, nghĩ mông lung, tụi chuồn chuồn đã chơi với mình suốt một tuổi thơ sao không đẻ cho mình thấy, hay là mình đã từng thấy nhưng cuộc sống thành thị khiến mình quên đi, tại sao không quên chuyện gì khác mà quên chuyện chuồn chuồn đạp nước? Có quá nhiều chuyện nhân tình thế thái mà cha không quên, có nhiều thằng cha xỏ lá cà khịa đâm sau lưng cha, đáng lẽ nên quên đi cười trọn nụ, để đời nhẹ nhỏm mà cha không quên, thì sao lại quên vụ này? Cha thẩn thờ trở vô nhà đúng lúc chú Út cà xình cà xang từ đằng xóm về, chú say. Cha đã viết cả một tiểu thuyết dài về đứa em này, một điển hình của sự thoái hóa của nông thôn. Những sòng nhậu đông đúc buổi sớm mai, những người nông dân bị mất cảm giác về đất, những bạo hành trong cơn say. Cuốn sách đó cha có đem về nhưng chú không đọc, mà nếu đọc thì chú cũng chẳng hiểu cha đang viết cái gì.

Cuộc đời cha là một sự cao quý xa vời đối với chú Út. Nên thấy mặt cha, chú lấm lét, cố vịn vách để đứng cho vững, để chứng tỏ mình chỉ uống chút xíu thôi. Bình thường, cha luôn ở trước mặt em mình với tư thế đĩnh đạc, miệng thì gầm gừ, mầy hư kiểu này ba má dưới chín suối làm sao yên được. Bình thường thì thím đứng tựa bếp nhìn cái cảnh anh em rầy rà, thím thấy thỏa thuê, sung sướng. Thím hay bồng con ra chợ xã gọi điện thoại méc cha vụ này vụ nọ, thím nói bây giờ thì chú chỉ nghe mỗi mình cha thôi.

Nhưng cha hoàn toàn câm lặng, chiều nay. Cha nín thinh ngó chú đang trùng trình bên vách, rồi lủi thủi dẫn xe qua cây cầu tre cọt kẹt. Thím nguýt chồng, “đọ, sáng mắt chưa, nhậu nhẹt tới mức anh Hai giận bỏ về rồi kìa”. Cha ngoái lại, tự hỏi, sau khi biết vụ chuồn chuồn đạp nước, không biết cô em dâu của mình có còn gọi điện nữa không?

Cha đã đi qua ba bảy hai mốt bình minh, luôn thức dậy với nỗi tuyệt vọng mình còn nhớ. Ông bạn nhà thơ thấy cha gầy sọp, la lên, “trời đất, không chừng vợ con mầy đã đi khỏi cái trường quay đó rồi, sao mầy còn ở lại hoài chi cho khổ vậy?”

Cha nói, công việc khiến tôi là cái thứ dễ bị thương tổn. Cha cũng muốn đi khỏi cái giây phút nghiệt ngã đó. Cha muốn quên nó đi, chuyện nhỏ như con thỏ mà. Cha nói thầm, ừ, quên thì quên, mình có phải thần thánh đâu mà chuyện gì cũng biết. Sai lầm chỉ một chút từ a tới b thôi. Cha về nhà, huýt sáo bài hát yêu thích để cho mình phấn chấn trở lại, ngồi viết một truyện ngắn mang tên “Quan trường”, “để trả lời câu hỏi của con, đấy có phải vũng bùn không mà ai cũng lấm lem khi bước vào”. Cha đọc lại câu dẫn nhập và nghĩ, mình thôi không viết về nông thôn nữa. Thấp thoáng những cánh chuồn chao trên mặt ao bèo. Sợ phải nhớ chuyện mình đã cố quên, cha bỏ ngang, lấy cái phim chân dung Đài tỉnh làm về mình ra coi lại. Nhưng tới cái cảnh cha đang đọc bản thảo còn mẹ với nhỏ con thì ngồi gần đó, lắng nghe mê say, ánh mắt của hai người họ đắm chìm trong ngưỡng mộ, cha bỗng hoang mang. Bầy chuồn chuồn chấp chới trong lòng.

Cha nhớ có lần mình đốt con cúi lấy tổ ong vò vẽ trên cây khế, nhỏ con đã nhìn cha như một anh hùng.

Cha nhớ có lần dầm mưa sửa lại cái máng xối, mẹ đã nịnh nọt, “nhà văn mà làm được mấy chuyện này không phải dễ kiếm à nghen”.

Cha nhớ hàng trăm chuyện vụn vặt như vậy. Nhưng bây giờ, cha có hái mặt trăng xuống thì cũng không chắc hai người phụ nữ đó có nhìn mình được như xưa, sau sự cố chuồn chuồn.

Cha bắt đầu vùi đầu vào sách. Cha đọc nhiều tới mức lên mâm cơm là nói vanh vách những hiện tượng thiên nhiên, lịch sử những kỳ quan thế giới, kết cấu của tầng địa chất, sự diệt vong của khủng long ăn thịt và voi mammoth, nguy cơ của loài chim cánh cụt khi Bắc Cực tan băng. Đặc biệt là chuồn chuồn và những gì có liên quan tới chuồn chuồn, thí dụ như “chuồn chuồn bay thấp thì mưa. Bay cao thì nắng bay vừa thì râm” (đám bạn của cha lúc nhậu sương sương ba mớ thì nhại vầy “chuồn chuồn bay thấp thì cao. Bay cao thi thấp bay vừa thì thôi”). Cái đó thông dụng không tính, nhưng một bữa nhỏ con không có nhà, mẹ về hỏi Duyên Anh đâu, cha nhấm nhẳn, “lúc này chắc có người yêu hay sao, như tổ con chuồn chuồn”. Mẹ chưng hửng:

- Là sao? Hỏng hiểu?

Cha cười mủm mỉm, ủa, hỏng biết thiệt hả, nghĩa là bí ẩn đó, có đời nào người ta biết hay người ta thấy cái tổ con chuồn chuồn làm sao đâu. Mẹ hứ một tiếng, trong mắt không hiện ra nể trọng gì, chỉ ánh lên mấy chữ, ông chồng ngớ ngẩn, ăn nói không giống ai.

Cha thấy tuyệt vọng với mớ kiến thức của mình. Buồn quá, lại gọi ông bạn nhà thơ ra quán quen. Đang nghe bạn đọc bài thơ mới làm, cha bỗng sực nhớ, giờ này, trên kênh Khám phá đang có chương trình sự sinh sản của gấu trúc. Mình không thể bỏ lỡ, biết đâu nhỏ con lại cần mình trong một câu hỏi cắc cớ của chương trình cắc cớ nào đó, và trong lúc con bối rối, mình sẽ giúp nó đem về mười lăm, hai chục triệu gọn hơ.

Cha bỏ bài thơ giữa chừng. Về nhà đúng lúc ti vi chiếu lại giây phút huy hoàng của nhỏ con khi nhận tấm sec. Cha tháo một chiếc giày rồi khập khựng nửa muốn vào nửa không. Nhỏ con càu nhàu, nói không thèm lên truyền hình nữa, nó không ăn ảnh lắm, mặt lại nhiều mụn, dòm không đẹp như ngoài đời.

Cha ra ngồi dưới giàn huỳnh anh, run rẩy châm thuốc hút, tàn đóm rụng xuống chiếc giày còn lại.Trời tối mịt mà chuồn chuồn vẫn bay rợp lòng. Hay vì chuồn chuồn nhiều quá nên khiến trời tối mịt? Cha cũng không biết nữa...

Bông vạn thọ

Bông vạn thọ

Truyện ngắn của Lý Lan

“Bao giờ thì Tết?” Bà hàng xóm hỏi.

“Bao giờ vạn thọ nở bông.” Má tôi nói vậy. Nửa thế kỷ sau, tôi lập lại để trả lời cho một người không hề biết Tết là gì. Đây là bà Carol, ở cách nhà tôi ba căn trên đường Lò Rèn, thị trấn Heo Hút, vùng biên giới Mỹ - Canada.

Quanh đây đều là nông trại, dâu tây bắt đầu chín. Hội Hỗ trợ nông dân phát hành một bản đồ có đánh dấu những chỗ người ta có thể mua trực tiếp nông sản bằng cách tự hái, gọi là U-pick. Bà Carol hay cho tôi quá giang xe bà đến nông trang Cây Táo Lùn. Tới nơi, bà dặn: đúng một giờ thì trở lại đây nhé. Bà đi hái vài cân dâu tây, ăn một cây kem, mua một miếng phô mai, lựa một cây cải diếp, mua khoảng một chục chậu cây con trong vườn ươm, trò chuyện với ông chủ trang trại. Tôi đoán thôi, ông ta lúc nào cũng đội một cái nón cao bồi, khi thì đứng trước gian hàng nông sản và thực phẩm chế biến của trại, khi lại đi rểu rểu trong vườn ươm. Không biết có phải ông luôn luôn có mặt ở nông trại hay không, nhưng lần nào bà Carol đến cũng tình cờ gặp ông và họ luôn vui vẻ trò chuyện. Một giờ thì chỉ đủ cho tôi đi như chạy về phía vườn dâu đen.

Ở đây trái gì nhỏ nhỏ đều kêu là dâu. Trái dâu đen này giống trái trâm, tròn, màu xanh tím, chín thì đen nhánh, hột nhỏ rí, kể như không có hột, chua chua ngọt ngọt, tôi mê ăn với kem, hoặc bánh bông lan kem. Ở tiệm giá ba bốn đô một cân, mình tự hái ở nông trại thì mỗi cân chỉ một đô hai mươi lăm xu. Tôi hái thiệt lẹ, trong vòng một giờ được gần hai chục cân, trả tiền xong, khệ nệ bưng thùng dâu về chỗ đậu xe. Bà Carol giúp tôi để thùng dâu vào cốp xe. Luôn luôn bà khen ngợi tôi là người đáng tin cậy. Luôn luôn bà bảo bà sẽ trở lại ngay, rồi te te đi về phía ông chủ trang trại nói vài ba câu, có lẽ lời chia tay. Có khi ông chủ trại cao hứng đáp lại bằng một tràng dài mười phút, nhưng không ai phiền hà gì cả.Tôi thừa cơ hội đó ngắm hoa. Khu đất trồng hoa của trang trại nằm cạnh bãi đậu xe, có một gian hàng bày bán hoa mới cắt, bó thành từng bó, giá năm bảy đô tùy loại. Vườn hoa tạo ấn tượng lãng mạn với người vừa lái xe vào cổng trại; và trước khi lái xe ra về, nhiều người tiện tay mua thêm một hai bó hoa. Họ cũng thích mua cây hoa trong chậu con. Những cây này chưa hay sắp trổ bông. Người ta mua về thường phải sang qua chậu lớn hơn hoặc trồng ra đất vườn. Tôi bất ngờ nhận ra trong đám chậu con ấy mấy cây bông vạn thọ.

Tôi không thể nhầm. Cây gì tôi cũng có thể nhầm, chứ cây bông vạn thọ thì không.Tôi mua ngay hai chậu, vội vàng vì bữa nay ông chủ trại không được cao hứng lắm, bà Carol quay lại chỉ sau ba phút. Bà bình luận với thái độ tán đồng: Người Mỹ thường trồng marigold trong vườn sau, lá và bông cây marigold có một mùi hôi đặc biệt xua đuổi các loại côn trùng ưa phá hại rau củ. Tôi nói ở quê tôi bông vạn thọ là bông tết của nông dân. Báo hại, trên đường về nhà, tôi mỏi miệng giải thích cho bà Tết là gì.Tết được chuẩn bị từ khi nước giựt, để lại lớp phù sa mỡ trên lớp đất mặt, thời tiết trở nên ôn hoà, ngày không nóng lắm, đêm mát mẻ, những trận mưa dữ dằn qua đi, điều kiện lý tưởng để gieo trồng các thứ rau cải và hoa trái ngắn ngày, vì chỉ độ hai tháng nữa là Tết. Mà phải thu hoạch trong vòng nửa tháng trước Tết, để các bà nội trợ có thời gian chế biến chuẩn bị cho những bữa ăn cuối năm và đầu năm. Người ta trồng cải xanh, cải dưa, cải diếp, hàng chục loại rau thơm. Người ta trồng củ cải trắng, củ kiệu, dưa leo, trồng cả cà chua. Và rất nhiều bông.

Vạn thọ là bông mà ký ức tuổi thơ của tôi ghi nhớ như bông Tết của cả làng. Sau khi chiết cây vào từng sọt tre để khi cây trổ bông dễ di chuyển về đô thị, những cây con dôi ra, hoặc còi cọc hay khuyết tật gì đó, bị dạt ra. Người trồng bông chuyên nghiệp biết là tết nhứt người ta ưng những chậu bông hoàn hảo. Với lại họ thường gieo mầm nhiều hơn số lượng cây dự định trồng. Những cây con dôi ra đó được bà con trong xóm xin về, hoặc lượm về, trồng bậy bạ trên khoảnh sân trước nhà. Thành ra tết đến, khi những cánh đồng bông vạn thọ đã được chuyển hết về thành phố, bán mắc bán rẻ theo phiên chợt tết, được chưng trên bàn thờ người dân tản cư ở xóm lao động nào đó, hoặc lăn lóc theo nhát chổi của công nhân vệ sinh chiều ba mươi tết, thì ở khắp làng quê tôi, nhà nào cũng vàng hực bông vạn thọ nở đầy sân. Thấy bông vạn thọ, ngửi mùi bông vạn thọ, là tôi nhớ Tết, nhớ làng, nhớ má tôi.

Tôi trồng hai cây bông vạn thọ trong chậu, nghĩ như vậy tiện bưng ra bưng vào những đêm dự báo thời tiết có sương giá. Những người trồng bông Tết ở làng tôi vốn chịu khó như vậy. Nắng che mưa đậy cho hường trổ bông. Có nhiều vườn làm giàn cặp mé sông để kê chậu hoa trên mặt nước cho cây luôn mát và ẩm. Gặp lúc triều cường, nước sông dâng ngập giàn, phải di dời từng chậu lên cao hơn, chăm chút như con mọn. Ban ngày nắng ấm tôi bưng hai chậu vạn thọ để dưới thềm cửa trước, lúc mưa dầm và ban đêm tôi bưng chậu cất trong nhà kho. Bưng ra bưng vào, tôi hít thở hoài mùi lá hăng hăng nồng nồng, đếm từng cái nụ mới nhu nhú. Bao giờ vạn thọ nở bông. Là Tết. Tôi đã lẽo đẽo theo má tôi đi quơ tàu cau khô về tước lá bó chổi để dành bán, tết nhứt ai cũng cần chổi mới quét dọn nhà cửa đón ông bà.

Bao giờ tết hở má? Má tôi phơi củ cải trắng trên mấy cái nia xếp ngoài sân. Khi củ cải khô quắt lại, nhận vô hủ, rót nứơc mắm đường vào đậy kín, tết đem ra ăn với bánh tét nhưn đậu xanh thịt mở. Má tôi cũng phơi kiệu rồi xếp vô hủ, rót giấm đường đậy lại, Tết lấy ra ăn với tôm khô, hoặc cuốn bánh tráng thịt luộc. Khoảng bốn năm ngày trước Tết má tôi xay bột tráng bánh. Từ sáng đến tối, má ngồi bên cái lò đắp đất sau hè, cầm cái gáo khuấy chậu bột rồi múc một gáo chan lên mặt vải căng miệng nồi nước đang bốc hơi, đậy nắp lại một phút rồi mở nắp ra, dùng một thẻ tre vót mỏng dính, vít mép tấm bánh ướt lên một ống tre to bằng cổ tay được bọc vải cho êm. Má lăn nhẹ ống tre cho tấm bánh bám theo mà tách ra khỏi tấm vải căng miệng nồi, rồi trải bánh lên liếp tre, đem phơi ngoài nắng. Bánh tráng khô rồi má dùng dây tước từ bẹ chuối phơi khô cột bánh thành từng chồng trăm cái, mớ đem cho, mớ cất trong buồng để dành ăn dần. Hồi đó tôi còn nhỏ quá, chỉ vướng tay chân chứ không phụ má được việc gì. Má phải đem nếp đậu về nhà ngoại hùn gói bánh tét bánh ít. Bánh chín má đem về treo ở đầu hồi, gần chỗ má ngồi xâm gừng hay sên mứt.

Tôi nhớ nhà má tôi tết đến chỗ nào cũng thấy đồ ăn. Tôi nhớ cảm giác yên tâm vui sướng được quẩn quanh trong ngôi nhà ấy. Tôi nhớ má bận rộn đến nỗi quên béng mấy cây vạn thọ trồng ngoài sân. Nhưng chúng cứ tự lớn lên. Và một buổi sáng vạn thọ nở bông vàng rực. Là Tết.

Mấy hôm sau bà Carol nói bà đã tìm hiểu kỹ về Tết qua công cụ tìm kiếm trên internet. Bà cũng đọc được nhiều bài viết về Việt Nam. Có lẽ bà sẽ đi du lịch Việt Nam, đi ngay hè này, vì nhiều bài viết đã chỉ ra đất nước đó đang thay đổi nhanh chóng, chẳng mấy hồi nữa nó chẳng còn gì phong vị của văn hoá cổ truyền. Bà nhấn mạnh bà rất muốn tận mắt nhìn những gì tôi kể trước khi chúng biến mất. Bà sẽ đi Việt Nam sao? Tôi ngẩn ngơ. Bà Carol nhìn mặt tôi rồi ý nhị nói: “Tôi định vậy thôi. Tất nhiên một chuyến đi xa cần phải chuẩn bị tính toán kỹ lưỡng. Tôi cũng không phải người có khả năng vung tiền theo ngẫu hứng.” Ba tuần sau bà Carol chuẩn bị xong. Và bà lên đường. Tôi hơi hoảng. Như thể đã lỡ nói dóc và sắp bị người ta tìm ra sự thật. Tôi hoảng thật. Bà Carol đang đi tìm bên kia đại dương một ngôi làng tết đến bông vạn thọ vàng rực trước sân những ngôi nhà đầy ắp thức ăn và trẻ con vui mừng hớn hở. Tôi thì ở bên này bờ đại dương canh mưa dầm sương giá, bưng hai chậu vạn thọ ra vô căn nhà nhỏ trên đường Lò Rèn thị trấn Heo Hút, đếm từng cái nụ, canh không biết đến bao giờ vạn thọ nở bông.

(Truyện đăng báo Yêu Trẻ, Xuân Kỷ Sửu)

Tình chỉ đẹp

Tình chỉ đẹp...

Truyện ngắn hậu-hiện-đại của Lý Lan

1. Điện thoại reo khi tôi còn ở trong phi trường: “Chị về tới Sài Gòn chưa?” “Máy bay vừa đáp xuống anh à.” “Vậy tốt quá. Gọi hỏi thăm chị thôi.” “Cám ơn anh.” “Mà chị có biết ai đang gọi cho chị không?” “Có chứ. Điện thoại có hiện ra chữ XE OM NN.” “Chị giữ số nghe. Khi nào trở lại Non Nước thì gọi cho tôi nhé.” “Dạ.”

2. Ghi chú: Danh bạ của tôi lưu rất nhiều số điện thoại di động có tên XE OM + gì đó, chẳng hạn + AD, CT, NT, HN… AD là anh xe ôm quen, thường đậu ở góc đường gần chợ An Đông, mỗi khi tôi cần đi đâu mà xuất phát từ nhà thì tôi thường đi xe của anh. Hoặc khi đi ăn tiệc về khuya thì tôi gọi điện nhờ anh ra đón. Những CT, NT, HN… là địa danh, những thành phố mà tôi có dịp ghé qua vài ngày, hoặc một ngày, thường bao luôn một anh xe ôm chở đi đó đây cho đỡ mất công trả giá từng chặng đường không rõ dài ngắn ra sao nơi đất lạ. Anh xe ôm đã chở tôi đi chơi Non Nước khá đẹp trai.

3. Email (Trưởng ban văn nghệ báo Tuổi Trẻ Tình): Gởi gấp một truyện ngắn, đề tài tình yêu, có tí tình dục càng tốt , nhưng kín đáo và thanh cao, phong cách hiện đại.

Tôi (reply): Có ngay. Đang viết.

4.“Ái! Tiếng kêu đau đớn, bất ngờ, khi đứa con gái đẩy mạnh thằng con trai ra khỏi thân thể mình. Cơn đau như khi bất ngờ bị lưỡi dao cứa đứt da thịt. Nó khép hai đùi lại, hai mắt ứa đầy nứơc, nhoè nhoẹt hình ảnh của thằng con trai còn trong tư thế quì lom khom. Anh hứa là không hại em mà…” Tôi lướt ngón tay trên bàn phím. Mở đầu phải nhử mồi. Đây là học tập kinh nghiệm của bà bạn tôi, bất kể truyện viết về cái gì, cứ mở đầu là làm tình cái đã.

5. Hai đứa đó hãy còn là con nít khi chơi trò hẹn hò trong động. Một cái động chưa được ghi tên trong kỷ yếu du lịch, chưa xây bậc thang để trèo lên cửa động, chưa đẽo tượng Phật trên vách đá cho khách thập phương xì xụp khấn vái. Mỗi ngày, nếu trời nắng, mặt trời sẽ đi ngang qua cái lỗ to cỡ cái tộ cao cao trên vòm động, rọi một luồng ánh sáng xiên xiên xuống đáy chừng vài mươi phút. Khi ấy cảnh trí trong động lung linh huyền ảo, người ngồi cạnh nhau có thể thấy nhau đến kẻ tóc chân tơ. Mặt trời lặn chếch góc thì luồng ánh sáng tắt, cái lỗ vẫn còn trắng như một bóng đèn thủy ngân, không đủ soi tỏ những chùm thạch nhũ, nhưng người tựa má kề vai nhau không cần nhiều ánh sáng hơn. Bóng dáng thằng con trai chỉ có thể vẽ lờ mờ. Đứa con gái cũng vậy. Không thể chi tiết đến da thịt đường nét. Tiếng kêu “Ái” không phải là tíêng thét đau thấu trời, dù là phản ứng tự nhiên, do bất ngờ và không kìm nén được, nhưng âm thanh vang vọng, ngân và rung một lúc giữa những vách đá.

6. Tin nhắn: chi dang lam gi sg co mua khong mien trung dang baoLẽ ra tôi xoá đi các số điện thoại xe ôm sau khi rời một địa phương không có kế hoạch quay lại. Chẳng qua lười, hoặc vội, hoặc quên béng đi, mà các con số vẫn được lưu. Thường thì chẳng anh xe ôm nào gọi lại hay nhắn nhe, trừ khi nhầm số. Thỉnh thoảng có người gọi trong một hai ngày đầu, như trường hợp anh xe ôm Non Nước đã đưa tôi ra phi trường rồi gọi hỏi tôi đến nơi chưa. Mấy cuộc gọi đó thường chỉ liên quan đến nhầm lẫn tiền nong hay đồ vật bỏ quên. Anh xe ôm Non Nước coi bộ đa cảm. Nhưng tôi không ngạc nhiên, vì suốt đoạn đường chở tôi qua bán đảo Sơn Trà anh xe ôm không ngừng nói. Mươi năm trứơc con đường này đâu có như vầy. Hồi tôi còn con nít…

7. Thằng con nít lớn lên thành đàn ông. Đứa con gái lớn lên thành đàn bà. Họ không thành vợ chồng. Truyện ngắn không nhất thíêt phải có truyện. Vả lại, hai ba ngàn chữ không đủ để bịa ra một câu chuyện éo le với tình huống đầy kịch tính rồi giải quyết hay bỏ lửng ở đoạn kết. Thật ra thì có thể được. Nhưng đó không phải là sở trường của tôi.

8. Nhiều khi tôi viết một mạch tới nửa đêm, đóng máy tính, đi ngủ. Hôm sau mở máy thấy cái truyện đã tự hoàn chỉnh rồi. Cũng có khi đọc đi đọc lại vẫn không chắc mình muốn nói gì. Nếu lúc ấy bị giục nộp bài gấp quá, tôi chọn giải pháp viết thêm một đoạn kết thúc bất ngờ, gợi ý người đọc, cụ thể là người biên tập, về một ẩn ý sâu xa. Đã xảy ra vài trường hợp như vậy, và những truyện đó đều được khen là viết sâu sắc. Truyện này, truyện đang viết, lan man ngọn gió thổi qua Vọng Giang Đài, quanh co giòng sông uốn lượn dưới chân núi, phía gần chùa Quan Âm thấp thoáng ngôi trường tiểu học, có hai chú tiểu ở trong chùa, trưa nắng chang chang để đầu trọc đi học. Một gã du khách Tây áp mặt vô một cái máy chụp hình bự gần bằng cái mặt hắn, chụp, rắc rắc, xoay qua xoay lại, chụp, rắc rắc, chụp, rắc rắc, tiến tới tiến lui, rắc rắc, khuỵu đầu gối, rắc rắc, ngồi bệch xuống đất, xoạch chân ra, rắc rắc, đứng dậy. Tôi nhìn anh ta chỉ để nhìn anh ta thôi. Như cái tiếng bấm máy rắc rắc ấy, nó kêu rõ như vậy vì cái máy của anh ta phát tíêng kêu rõ như vậy. Những chi tíêt này thực ra không liên quan đến hai đứa nhỏ đang lãng mạn trong động, nhưng cần có để câu chuyện mang màu sắc đời thường, đương đại. Bây giờ đến phần cao siêu.

9. Những ước mơ thiếu thời đã đưa tôi đi rất xa. Nhiều khi ngồi nghe sóng vỗ ở một ghềnh đá bên bờ Thái Bình Dương, tôi bỗng nhận ra chỗ này mình đã từng mơ đến, âm thanh rào rạt rào này mình đã tưởng tượng ra, cả nỗi khát khao, những tưởng chỉ là khao khát hoang đường, về nỗi cô độc giữa thiên nhiên hoang vắng mỹ lệ. Nỗi đau xé thịt khi kẻ khác xâm nhập vào mình qua đi, không lập lại. Một nỗi vắng lạ lùng khác lén đến, rụt rè ần hiện, rõ nét dần, ở lại, và lớn lên, nhiều khi xâm chiếm cả hồn mình sau này. Nỗi vắng ấy lẻn vào cảm xúc rối rắm trong cái khảnh khắc chợt hiểu ra mình đã bị kẻ khác xâm nhập, mình không còn nguyên vẹn là mình, không còn là một bí ẩn riêng tư, như đã bị cướp bóc hay hủy hoại rồi. Kẻ đột phá, dù lung linh trong ánh sáng huyền ảo của thạch động, dù tỏ vẻ bối rối, nâng niu, vẫn hiện dần sự tàn nhẫn, tầm thường.

10.Trong đời, ân ái với những người đàn ông khác nhau khi tôi đã là người đàn bà hai mươi, ba mươi, bốn mươi tuổi, tôi đạt được điều người ta gọi là cực khoái. Cảm giác hiến dâng tuyệt đối, tự đánh mất mình hoàn toàn, như tan biến, như không tồn tại nữa xác thân, không hiện hữu cả ý thức. Tôi ôm siết tấm thân người đàn ông, ngất ngây cảm giác hoà nhập, là một, thành kẻ khác, được ôm, nuốt, bao bọc trong hình hài kẻ khác. Cảm giác bùng toả, tôi chết đi, để nhận kẻ khác sống trong mình. Giây lát đó, dù là những mỹ từ dâng hiến, thụ nhận, trao trọn, gắn bó, thuỷ chung, hay bất cứ động từ nào khác cũng không đủ ý nghĩa diễn đạt. Trong giây lát đó người đàn ông trong vòng tay tôi là tất cả ý nghĩa, là toàn bộ vũ trụ. Là tình yêu. Là ước mơ lẫn hiện thực. Khát vọng lẫn thoả thuê. Rồi tôi nới lỏng vòng tay, buông rời một thân xác nhớp nháp mồ hôi. Và rồi nhẹ nhàng, dù không len lén nữa, nỗi vắng lạ lùng ấy chợt hiện ra, chiếm hết khoảng trống người đàn ông để lại bên trong tôi.

11. Đoạn kết: Chiều xuống trên sườn non, cây cỏ hiu hiu trên lối mòn, đứa con gái bước từng bước khẻ khàng qua mấy bụi bông móng tay đã búp lại. Phía dưới là dòng sông, bên kia sông là cánh đồng, lác đác giữa đồng là những mái nhà, và trên mái nhà bảng lảng vấn vương làn khói lam nhạt. Đứa con gái men theo lưng núi, đi vòng qua sườn bên kia, vẫn những bước đi nương nhẹ, đi hoài đi hoài, băng qua rừng dương, bãi cát. Mênh mông kia là biển. Bao la ngoài kia nữa là Thái Bình Dương. Để bàn chân lún dần xuống cát, cô gái nhoà dần vào biển, tan thành đại dương.

12. Tin nhắn XE OM: TÔI DOC CHUYEN CHI VIET VE TOI ROI Trả lời: TOI DAU CO VIET VE ANH Điện thoại reo - XE OM: Tôi biết chị là nhà văn mà. Tôi có thấy hình chị trên báo, trên ti vi nữa. Tôi đang cầm tờ báo đăng cái truyện chị viết hai đứa tôi ở trong động mà tôi kể lúc chở chị đi chơi Non Nước nè. Nó đọc nó cũng nhận ra nó nữa mà!

Nó nào? Vợ tôi. Nhưng trong truyện tôi viết, hai đứa nhỏ đâu có thành vợ chồng.

Tôi hiểu chứ. Văn chương mà. Tình chỉ đẹp khi còn dang dở…

(Truyện đăng báo Tuổi Trẻ Cười, Xuân Kỷ Sửu)